Gasvoorraden op historisch dieptepunt, staatsbedrijf EBN moet bergingen vullen voor winter

De Nederlandse seizoensopslagen voor aardgas waren aan het begin van het vulseizoen op 1 april vrijwel leeg. Omdat de gasprijs hoog blijft, zien commerciële handelaren geen reden om te vullen. Het Rijk laat staatsbedrijf EBN nu bijspringen, met financieel risico voor de schatkist en mogelijke gevolgen voor de gasrekening van consumenten komende winter.

Vulseizoen begon met vrijwel lege bergingen

Op 1 april 2026 startte het vulseizoen. Volgens RTL Z stond de Nederlandse vulgraad op dat moment op ongeveer 5 procent, een historisch laag startniveau. Het Europees gemiddelde aan het begin van het vulseizoen ligt rond 30 procent.

Energie Beheer Nederland (EBN), volledig eigendom van de staat, vult sinds april de berging Norg in opdracht van het kabinet. Minister Van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) meldde de Tweede Kamer op 2 april dat EBN voor het opslagjaar 2026/2027 toegang heeft tot deze berging.

Doel van 74 procent op 1 november

Voor 1 november moeten de Nederlandse seizoensopslagen volgens een Europese verordening minstens 74 procent gevuld zijn. Het Nationaal Energie Dashboard legt uit dat dit percentage voor Nederland is afgeleid van de algemene EU-verplichting van 90 procent, met een correctiefactor van ongeveer 82 procent.

Gasunie Transport Services adviseerde voor 2025 een hoger doel van 80 procent. Volgens Gasunie kunnen de vier grote bergingen in Norg, Grijpskerk, Alkmaar en Bergermeer samen ongeveer 14 miljard kubieke meter aardgas opslaan.

Markt vult niet meer omdat zomergas niet langer goedkoper is

Energiebedrijven en handelaren vullen de bergingen normaal commercieel: ze kopen gas in de zomer als het goedkoop is en verkopen het in de winter als de vraag piekt. Volgens Gasunie staat dat verdienmodel onder druk omdat het prijsverschil tussen zomer en winter is verdwenen.

Sinds de sluiting van het Groningenveld is Nederland sterker afhankelijk geworden van gasimport via pijpleidingen uit Noorwegen en van vloeibaar gas (lng) via terminals in Rotterdam en de Eemshaven. Daardoor betaalt Nederland feitelijk de wereldgasprijs op de TTF-beurs, die het hele jaar door op vergelijkbaar niveau blijft.

Volgens energie-expert Hans van Cleef in RTL Z is het op dit moment niet winstgevend voor marktpartijen om gas in te kopen voor opslag. Dat verschuift het prijsrisico voor een groot deel naar de overheid.

Vultaak van 80 terawattuur, lening tot 8 miljard euro

EBN heeft voor 2026 een leenfaciliteit van ongeveer 8 miljard euro om gas in te kopen, blijkt uit berichtgeving van RTL Z. Bij hogere energieprijzen kan dat bedrag oplopen.

De vultaak van EBN is in korte tijd fors gegroeid. In 2024 vulde het staatsbedrijf nog voor 12 terawattuur (TWh), in 2025 ongeveer 25 TWh, en voor 2026 staat de taak op maximaal 80 TWh. Of het ingekochte gas komende winter winst- of verliesgevend kan worden doorverkocht is op dit moment onduidelijk.

Gasprijs reageert sterk op oorlog in Perzische Golf

De TTF-gasprijs schoot eerder dit jaar van iets meer dan 30 euro per megawattuur naar circa 70 euro, om vervolgens weer terug te zakken. Volgens NOS werden energieleveranciers begin maart overspoeld met vragen van consumenten over de gestegen prijs.

Aanleiding voor de prijspiek was de oorlog in de Perzische Golf, met onder meer schade aan een grote lng-installatie in Qatar en de tijdelijke afsluiting van de Straat van Hormuz. Ter vergelijking: tijdens de Russische inval in Oekraïne in 2022 schoot de TTF-prijs door de 300 euro per megawattuur, schrijft NOS in dezelfde berichtgeving.

Volgens EBN is er ondanks de hoge prijzen voldoende aanbod van gas, zowel uit eigen productie als uit import.

Wat dit betekent voor de gasrekening

Voor consumenten met een variabel of dynamisch energiecontract werken bewegingen op de TTF-markt vrij snel door in het tarief. De Consumentenbond berekent dat de gasprijs voor consumenten momenteel rond de 1,30 euro per kuub ligt.

Hoe het tarief zich verder ontwikkelt hangt af van zowel de marktprijs als van de mate waarin EBN erin slaagt de bergingen te vullen. Bij onvoldoende vulling kan een koude winter tot extra prijsdruk leiden.

Discussie over strategische reserve en kussengas

Gasunie pleit ervoor om het zogenoemde kussengas in de bergingen Norg en Grijpskerk in te zetten als strategische reserve, vergelijkbaar met de strategische olievoorraad. Volgens een analyse die CE Delft eind 2025 publiceerde, is dit kussengas een relatief goedkope manier om een buffer op te bouwen tegen prijspieken en aanbodtekorten.

EBN noemt zelf dat naast seizoensopslag ook een strategische reserve en noodvoorraad in beeld komen. De berging PGI Alkmaar wordt bij de inwerkingtreding van de Wet bestrijden energieleveringscrisis, voorzien voor medio 2027, aangewezen als noodvoorraad. Voor de zomer komt minister Van Veldhoven met haar bredere plannen voor de toekomstige gasleveringszekerheid.

Bredere trend: van eigen gas naar wereldmarkt

De situatie past in een bredere trend. Sinds de sluiting van het Groningenveld en het wegvallen van Russisch pijpleidinggas is Nederland sterker afhankelijk van de wereldwijde lng-markt en daarmee gevoeliger voor geopolitieke schokken. EBN noemt het integraal benaderen van gasleveringszekerheid cruciaal: eigen productie, import en opslag samen bepalen hoe goed Nederland een onverwachte verstoring kan opvangen.

Hoe de winter van 2026/2027 uitpakt voor Nederlandse huishoudens hangt mede af van het verdere prijsverloop op TTF en van de mate waarin EBN op tijd kan vullen. Voor actuele tarieven en achtergronden over de eigen energierekening blijft het verstandig om regelmatig te vergelijken.