Stookseizoen begonnen: waarom je nu je energiecontract moet controleren

De verwarming gaat weer aan en precies nu is energie duurder geworden. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) raadt huishoudens aan te controleren of hun energiecontract nog past. Volgens de toezichthouder is dat dit jaar belangrijker dan anders, door de hoge gasprijs, de onrust op de internationale markten en de gasopslagen die minder vol zijn dan vorig jaar. Wie een variabel contract heeft, merkt de stijging het eerst.

Gasprijs op hoogste niveau in ruim drie jaar

De gasprijs op de groothandelsmarkt steeg van ongeveer 58 euro per megawattuur begin augustus naar ongeveer 80 euro in september. Dat is het hoogste niveau in ruim drie jaar, blijkt uit de Energiemonitor van de ACM van 11 september. Ook gas voor levering over enkele maanden is duur. Handelaren verwachten dus niet dat de prijs snel daalt.

Huishoudens zien dat terug in de tarieven. Nieuwe vaste gascontracten werden in een maand ongeveer 4 procent duurder, nieuwe vaste stroomcontracten ongeveer 1,5 procent. Stroom stijgt mee omdat een groot deel van de elektriciteit in gascentrales wordt opgewekt.

Gasopslagen voor 52 procent gevuld, vorig jaar 69 procent

De Nederlandse gasopslagen waren begin september voor 52 procent gevuld. Een jaar eerder was dat op dezelfde datum 69 procent. De Europese opslagen zaten gemiddeld op 68 procent, tegen 77 procent een jaar eerder.

Minder voorraad betekent niet dat het gas opraakt. Het betekent wel dat de prijs in een koude winter sneller oploopt, omdat er meer gas moet worden bijgekocht op een dure markt.

Rekenvoorbeeld: variabel contract ruim 200 euro per jaar duurder

Bij een variabel contract past de leverancier de tarieven meestal vier keer per jaar aan. Dat gebeurde op 1 oktober bij een aantal grote leveranciers. Essent verhoogde voor klanten met een variabel contract van voor 1 september het stroomtarief van 26,9 naar 31,1 cent per kWh en het gastarief van 1,39 naar 1,50 euro per kuub.

Voor een huishouden dat 2.300 kWh stroom en 1.000 kuub gas per jaar verbruikt, rekenen we dat als volgt door:

• Stroom: 2.300 kWh keer 4,2 cent is ongeveer 96 euro per jaar meer
• Gas: 1.000 kuub keer 11 cent is ongeveer 110 euro per jaar meer
• Samen: ongeveer 206 euro per jaar, ruim 17 euro per maand

Het gasdeel weegt in de winter het zwaarst. Het grootste deel van het jaarverbruik aan gas valt tussen oktober en april.

Vast contract afgelopen? Dan betaal je vaak ongemerkt een variabel tarief

Wie niets doet als een vast contract afloopt, komt bij de meeste leveranciers automatisch in een variabel contract terecht. Het tarief is dan niet meer het tarief dat je ooit hebt afgesproken en kan elk kwartaal veranderen.

Kijk daarom op je laatste jaarrekening of in de app van je leverancier welk contract je hebt en tot wanneer het loopt. Een variabel contract kun je zonder opzegvergoeding verlaten. Bij een lopend vast contract kan wel een opzegvergoeding gelden.

Vast, variabel of dynamisch: dit zijn de verschillen

De ACM ziet een ruim aanbod in alle drie de contractvormen. Welke past, hangt af van je situatie.

• Vast contract. Het tarief staat voor de afgesproken periode vast. Je weet waar je aan toe bent, maar je profiteert niet als de marktprijs daalt.
• Variabel contract. Het tarief verandert meestal vier keer per jaar en kan stijgen of dalen. Je kunt op elk moment weg.
• Dynamisch contract. Het tarief volgt de groothandelsmarkt. De gasprijs verandert per dag, de stroomprijs per uur of per kwartier. Je betaalt direct mee als de markt duur is en profiteert direct als er veel zon en wind is.

Dynamisch nu: stroom rond 27 cent, gas rond 1,75 euro

Op zondag 11 oktober kost stroom bij de goedkoopste dynamische aanbieders gemiddeld 27,1 tot 27,9 cent per kWh, inclusief belasting en opslag. Dat is een dag met relatief lage uurprijzen. In september lag de kale marktprijs gemiddeld ruim twee keer zo hoog als een jaar eerder.

Gas kost bij dynamische aanbieders vandaag 1,74 tot 1,78 euro per kuub. Dat is meer dan het variabele gastarief van 1,50 euro uit het rekenvoorbeeld. Een dynamisch contract is deze winter dus niet vanzelf goedkoper. Het loont vooral als je stroomverbruik kunt verplaatsen naar goedkope uren, bijvoorbeeld met een elektrische auto, een warmtepomp of een thuisbatterij.

Overstappen levert een cashback tot 500 euro op

Wie nu overstapt, krijgt bij verschillende aanbieders een welkomstbonus of cashback die kan oplopen tot 500 euro. Dat bedrag is eenmalig en hangt af van je verbruik en het contract dat je kiest. Bij het huishouden uit het rekenvoorbeeld is de verhoging van ruim 200 euro per jaar daarmee in het eerste jaar meer dan goedgemaakt.

Kijk wel verder dan de bonus. Een hoge cashback bij een hoge opslag of hoge vaste kosten kan na het eerste jaar duurder uitpakken dan een aanbieder zonder bonus. Vergelijk daarom op de totale jaarkosten en tel de cashback daar apart bij op.

Zo controleer je je contract in een paar minuten

1. Zoek op welk contract je hebt en wat je nu per kWh en per kuub betaalt.
2. Pak je jaarverbruik erbij. Dat staat op je jaarrekening.
3. Reken uit wat hetzelfde verbruik bij andere aanbieders kost. Met de gratis energie-check zie je in ongeveer een minuut je geschatte jaarkosten per aanbieder, inclusief belasting en netbeheer. Een e-mailadres is niet nodig.
4. Stap over als het verschil groot genoeg is. De nieuwe leverancier zegt je oude contract op en je hebt 14 dagen bedenktijd. Hoe dat werkt, staat in de uitleg over overstappen van energieleverancier.

De ACM controleert in oktober opnieuw of alle energieleveranciers financieel sterk genoeg zijn om prijsschokken op te vangen.