Vast energiecontract verlengen tijdens een prijspiek?

Je huidige leverancier stuurt een verlengingsvoorstel met een flink hoger tarief, terwijl de gasprijs net gepiekt is door geopolitiek nieuws. Accepteren voelt duur, maar afwachten voelt riskant. Hoe beslis je nuchter, en wat zegt de wet over je opties?

Veel huishoudens met een aflopend vast contract staan dit voorjaar voor dezelfde keuze. Begin 2026 lag de Europese gasprijs op de TTF-beurs nog rond de 30 euro per MWh, maar na de escalatie rond Iran eind februari is die prijs in korte tijd bijna verdubbeld, zo beschrijft Rabobank in een analyse van de impact op de Nederlandse economie. Leveranciers kopen hun stroom en gas in op diezelfde groothandelsmarkt, dus verlengingsaanbiedingen die nu op de mat vallen weerspiegelen die piek.

De verleiding is groot om snel te tekenen, of juist om alles een paar maanden uit te stellen. Beide reflexen kunnen geld kosten. Een doordachte keuze begint met drie vragen: wat mag de leverancier eigenlijk, welk type contract past bij jouw verbruik, en welk moment in het jaar kies je om vast te leggen?

Wat zegt de toezichthouder nu?

Op 5 maart 2026 heeft de ACM het toezicht op de consumentenmarkt voor energie geïntensiveerd vanwege de forse prijsstijgingen op de groothandelsmarkten. De toezichthouder benadrukt dat niet te voorspellen is hoe de markt zich de komende maanden ontwikkelt, en adviseert consumenten expliciet om altijd zelf een afweging te maken op basis van een goede vergelijking. Ook herhaalt de ACM haar waarschuwing: een ongevraagd aanbod via de telefoon of aan de deur is zelden de beste deal. Teken nooit ter plekke, maar leg het naast alternatieven.

Uit dezelfde ACM-publicatie blijkt ook hoe de Nederlandse markt op dit moment is verdeeld: 54 procent van de huishoudens heeft een vast contract, 39 procent een variabel en 7 procent een dynamisch contract. Dat laatste aandeel groeit snel. Volgens recente cijfers van het CBS, gerapporteerd door Tweakers, is het aantal dynamische contracten in maart 2026 voor het eerst boven de miljoen uitgekomen.

De drie opties nuchter bekeken

Optie 1: het verlengingsvoorstel accepteren. Je weet waar je aan toe bent en je legt het prijsrisico bij de leverancier. Het nadeel is duidelijk: je legt een prijspiek vast voor meerdere jaren. Als de markt de komende maanden kalmeert, betaal je tot het einde van je looptijd mee aan een piek die bij het afsluiten toevallig actueel was. Controleer ook altijd de eenheidsprijzen per kWh en per kubieke meter gas, niet alleen het voorgestelde maandbedrag. Het maandbedrag is een voorschot dat achteraf wordt verrekend en zegt weinig over hoe duur je contract werkelijk is.

Optie 2: afwachten op een variabel of modelcontract. Loopt je contract pas halverwege het jaar af, dan kun je de periode tot die datum eenvoudig overbruggen. De ACM verplicht iedere leverancier om minimaal twee soorten modelcontracten aan te bieden: een variabel modelcontract en een modelcontract met een vast tarief voor één jaar. Een variabel contract heeft geen vaste looptijd. Prijswijzigingen moeten minimaal een maand van tevoren worden aangekondigd, en je hebt in die maand het recht om op te zeggen. Volgens ConsuWijzer is de opzegtermijn voor een variabel contract maximaal één maand, wat je flexibiliteit geeft om later alsnog een vast contract vast te zetten.

Optie 3: tijdelijk overstappen op een dynamisch contract. Een dynamisch contract volgt de groothandelsprijs per uur (stroom) en per dag (gas). In een periode van hoge zomer-gasprijzen valt dat in absolute euro’s vaak mee omdat gasverbruik in de zomer toch al laag is. Voor stroom geldt dat wie overdag verbruikt of laadt (bijvoorbeeld met een elektrische auto of zonnepanelen) vaak structureel onder het vaste tarief uitkomt. Het risico is tweezijdig: je profiteert van dalingen, maar je betaalt ook de volle piek als er opnieuw een prijsschok komt. Wil je meer weten over hoe dit werkt in de praktijk, lees dan onze uitleg over dynamische energiecontracten.

Timing: waarom zomer vaak gunstiger is voor een nieuw vast tarief

Vaste tarieven worden door leveranciers ingekocht op de termijnmarkt, en die termijnmarkt reageert op seizoenspatronen. Gasprijzen zijn doorgaans lager in de zomer, wanneer de vraag naar verwarming wegvalt, en hoger in het stookseizoen. Wie pas in het najaar of de winter een nieuw meerjarencontract vastlegt, koopt historisch gezien op een duurder moment in. Dat is een van de redenen waarom ervaren kijkers naar de energiemarkt adviseren om een nieuw vast contract bij voorkeur in het voor- of najaar af te sluiten in plaats van midden in een piek.

Belangrijk daarbij: een piek gedreven door geopolitiek is geen natuurwet. Na het begin van de oorlog in Oekraïne schoten de prijzen omhoog, maar een jaar later lagen vaste tarieven alweer op een merkbaar lager niveau. Een vergelijkbaar patroon zagen we na eerdere schommelingen. Dat betekent niet dat dalingen gegarandeerd zijn, wel dat het vastklikken van een piek zelden de meest rationele zet is als je het kunt vermijden.

Praktische stappen voor deze week

Eerst de juiste gegevens verzamelen. Kijk niet naar het maandbedrag in het verlengingsvoorstel, maar naar het tarief per kWh (stroom), per kubieke meter (gas) en naar de vaste leveringskosten. Pak daarnaast je jaarverbruik uit de jaarafrekening of uit je slimme meter via een onafhankelijke app. Daarmee kun je een eerlijke vergelijking maken.

Zet vervolgens het verlengingsaanbod af tegen minimaal drie alternatieven: een ander vast contract van één jaar, een variabel of modelcontract, en een dynamisch contract. Je kunt daarvoor onze vergelijker voor dynamische en vaste contracten gebruiken. Reken bij een dynamisch contract door hoe je verbruik over het etmaal is verdeeld, want dat bepaalt of het voordeel theoretisch of praktisch is.

Tot slot: haast is bijna nooit je vriend in deze markt. Leveranciers sturen verlengingsvoorstellen vaak ruim voor de einddatum. Je hebt de hele periode tot je contract afloopt de tijd om te beslissen, en bij een variabel contract zelfs daarna nog. Laat je niet pushen door een deadline die eigenlijk geen deadline is.